De eenzame dubbeldekker

(klik om te vergroten)

Een dubbeldekker betekent: grote stad. Hier geldt dat in het kwadraat: zes dubbeldekkers, gevels vol reclame, felle kleuren, mensen op straat, drukke wegen. Dit is de stad binnen de stad, het middelpunt, waar iedereen naartoe gaat en vandaan komt: Picadilly Circus, Londen. En dan ook nog in de welvarende jaren zestig. Kijk maar naar de bioscoopgevel rechts: de film 'Tom Jones' met onder anderen Albert Finney. Uit 1963, meldt de imdb-filmsite. Naar de gelijknamige, grappige roman van Henry Fielding uit 1749. 'Tom Jones, the adopted son of a British country squire, is a love-'em-and-leave-'em lady charmer who goes blithely from bed to bed, while managing to get into enough other mischief to come within moments of being hanged.' Duidelijk een stadsjongen.

Je kunt zelfs zien hoe laat het is. Twee klokken wijzen op halftwaalf. Net voor de lunch. Is het daarom eigenlijk best rustig op straat? Bijna geen mensen op het plein, maar een paar wachtende figuurtjes bij de oversteekplaats rechts. En hoeveel auto's rijden eigenlijk rond het plein? Ook niet zoveel. Als je goed kijkt, zie je dat de drukte uiteindelijk vooral wordt gesuggereerd, door de kleuren, de reclame, en door de dubbeldekkers.
Die drie op de voorgrond staan dicht tegen elkaar, ze lijken ongeduldig in de rij te wachten tot het stoplicht op groen springt. De drie achteraan snellen haastig vooruit, ze zijn zelfs een beetje vaag. Hollen en stilstaan in beeld: zo maak je een stad.

Maar een dubbeldekker is ook wel eens alleen. Met deze, op het busstation van de stad Preston, had ik bijna medelijden.



Die troosteloze megaparkeergarage-met-bushaltes, die iele boompjes, dat ene mensje op die vlakte, die bleke blauwe bussen, en dan dat gele autootje - ik hoef er niet heen. Ook deze kaart is uit de jaren zestig, maar laat iets van de achterkant zien: flats, betonnen opbergkolossen voor auto's, onpersoonlijke architectuur, de geur van nieuwe buitenwijken, goedkope materialen, massaliteit, anonimiteit.

Als ik een dubbeldekker was geweest, was ik er vandoor gegaan.

De rondreizende lantarenpaal

(klik om te vergroten)

Een kaartje uit Valkenburg (grendelpoort). Met de groeten van de familie Stam, zonder verder bericht ergens in 1961 verstuurd aan de familie A. Vaster, 'Achter garage Zwart', Wormerveer.

Een kaartje vol ruggen. Rechts een wat ouder paar, linksvoor vlak bij de poort ook. Twee kinderen op de stoep. En het meest opvallend: twee vrouwen, hand in hand, vrolijke rokken, blote armen, als in een reclamefilmpje. Waar gaan ze allemaal heen? De kerk? Is het zondag? Of de winkelstraat? Misschien wel, achter de poort kijkt een groepje mensen in een etalage. Of een toeristische attractie, daar zit Valkenburg toch vol mee?
En wat is de relatie tussen die twee vrouwen? Een echt stel lijkt me in die tijd niet waarschijnlijk. Oud kaartje, oude wereld. Zussen, of vriendinnen? Of toch een stelletje, vermomd als opgewekte schoonzusters op een dagje uit? Het is mooi weer, misschien wel erg warm: de mensen op het terrasje zitten in de schaduw. De fotograaf heeft zijn foto flink zitten oppimpen. Dat busje lijkt wel een tekening. En op de bewegwijzering heeft hij ingevuld dat links Amsterdam, de catacomben, Meerssen en Heerlen zijn te vinden. Naar rechts voor Verviers en Maastricht. Maar waar je uitkomt als je de poort doorloopt kan ik niet lezen.
Waar dienen die draden op de gevel van het witte huis rechts voor? En is dat een ooievaarsnest op dat puntdak boven de poort?
Veel te zien op deze foto. En de lantarenpaal kijkt toe en houdt het plaatje in evenwicht.

Laatst vond ik een heel ander kaartje, dat me sterk aan de Valkenburgse foto deed denken.


(klik weer om te vergroten)

De lantarenpaal is verhuisd naar Gosport, een stadje aan de zuidkust van Engeland. Aan de overkant ligt Portsmouth. Mensen komen net van de veerboot. Als je goed kijkt zie je kinderen in schooluniform rennen. Naar de bus? Was de veerboot laat? Goed bijgehouden perkjes, hangbejaarden houden een bankje bezet. Geen blote armen hier, maar jassen en petten, het is koud. Wat zou die gele steen zijn? Een gedenkteken? Waarvoor? Misschien is hier in de oorlog wel een Duitse bom gevallen. Een afzwaaier, gericht op de havenindustrie, of die grote elektriciteitscentrale aan de overkant. Drie doden. Wachtend op de pont.
En lopen die twee mannen nou hand in hand of niet?